Prof. Dr. Mehmet Zeki AYDIN Sivas C.Ü. İlahiyat Fakültesi
öğretim üyesi, 1959 yılı Konya Çumra doğumluyum. İHL'ye
İzmir'de başladım ve öğrenimimi Manisa İHL'de bitirdim.
Ankara'da imamlık yaparak okuduğum ilahiyat fakültesinden
1985 yılında mezun oldum. Ankara'da 5 yıl din kültürü ve
ahlak bilgisi dersi öğretmenliği yaptım. 4 yıl Milli Eğitim
Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü'nde eğitim uzmanı
olarak görev yaptım. 1993 yılında Ankara Üniversitesi'nde
din eğitimi alanında doktoramı tamamladım. 1994 yılında
Cumhuriyet Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Din Eğitimi
Anabilim Dalına yardımcı doçent olarak atandım. 1998' de
doçent ve 2004'de profesör oldum. Hâlen Sivas C.Ü. İlâhiyat
Fakültesi Din Eğitimi Ana Bilim Dalı'nda profesör ve Felsefe
ve Din Bilimleri Bölüm Başkanı olarak görevime devam ediyorum.
Tunus'ta 10 ay, Belçika'da 3 ay, Fransa ve Almanya'da birer
ay araştırmalarda bulundum. Arapça ve Fransızca biliyorum.
E-mail: kitap@mehmetzekiaydin.com
Web : www.mehmetzekiaydin.com
- Bir din eğitimi bilimcisisiniz ama Arapça öğretimiyle
de ilgileniyorsunuz? Bu ilgi nerden?
Mehmet Zeki AYDIN: Evet, ben din eğitimcisiyim.
Arapça bizim çalışma alanımıza giriyor. Çünkü Arapça Türkiye'de
daha çok imam hatip lisesi ve ilahiyat fakültelerinde meslek
dersi olarak görülüyor. Biz eğitimciler genel ve özel öğretim
yöntemleriyle ilgili çalışmalar yapıyoruz. Bu çerçevede
Arapça öğretim yöntemleri de bizi ilgilendiriyor. Bunun
yanında benim Arapça öğretimiyle ilgilenmemin özel sebepleri
de bulunmaktadır.
- Arapça ile ilgilenmenizin sebebi nedir?
Mehmet Zeki AYDIN: Efendim, ben MEB'de eğitim uzmanı
olarak çalıştığım 1990'lı yıllarda Avrupa Birliği'ne giriş
hazırlıkları çerçevesinde Ankara'da bakanlıklarda görev
yapan bürokratlardan isteyenlere yabancı dil kursları verilmeye
başlandı. Ben de Fransızca öğrenmek üzere TÖMER'e (Ankara
Üniversitesi Türkçe Öğretim Merkezi) kursa gönderildim.
Burada okullarda okuduğumuz Fransızca dersinde gördüğümüz
öğretim yöntemlerinin dışında farklı bir yöntem uygulandığını
gördüm. Sonradan araştırınca gördüm ki bu
iletişimci
yaklaşımla dil öğretim yöntemiymiş. Derste öğretmenimiz,
asla Türkçe konuşmuyor ve özel yöntemlerle dinleme anlama
ve konuşma yoluyla Fransızca öğretiyordu. 1993 yılında MEB
aracılığıyla Tunus'a bir aylık yoğunlaştırılmış Arapça kursuna
gittim. Orada da TÖMER'de Fransızca öğrendiğim yöntemle
Arapça öğretildiğini gördüm; bu bende büyük bir etki bıraktı.
Çünkü biz Arapçayı sadece metin anlamaya yönelik ve dilbilgisi
ağırlıklı öğreniyorduk. Kendi kendime; "demek ki Arapça
da iletişimci yaklaşımla ve konuşmaya dönük öğretilebiliyormuş"
dedim. Enstitüdeki hocalardan izin alarak devam ettiğim
orta kurun yanında ilk, yani başlangıç kuruna da girdim
ve dokümanlarını aldım. Türkiye'ye dönünce Arapça öğretimi
üzerine çalışmaya başladım ve sonunda
"Eğitimde
Program Geliştirme ve Arapça Dersi Öğretim Programı Üzerine"
makalesini yazdım.
- Hocam siz Arapça ders programı yapımında da görev aldınız
ve İHL Arapça ders kitaplarının da yazarları arasındasınız.
Bu konuda bilgi verebilir misiniz?
Mehmet Zeki AYDIN: Doğal olarak makale, yayımlandıktan
sonra ilgililer tarafından okundu. 8 yıllık öğretimle birlikte
İHL orta kısımları kapanınca mecburen öğretim programlarını
yenilemek üzere bir komisyon kurulmuştu. Bu komisyona ben
de alındım. Komisyonda Ankara, Çorum ve Sivas ilahiyat fakültelerinden
akademisyenler vardı. Genel olarak her branştan birer ikişer
akademisyen ve bir o kadar da öğretmen arkadaş vardı. Bu
komisyonda Ankara'da görev yapan başarılı ve Arapçası iyi
6 öğretmen arkadaşla birlikte Arapça dersi programından
sorumluydum. Arkadaşlarla birlikte bu programı hazırladık.
Konuyla ilgili üniversitelerdeki Arapça hocaları başta olmak
üzere birçok uzmandan görüş aldık. Yabancı dil öğretimi
üzerine çalışanlarla görüştük. Program 1999 yılında yürürlüğe
girdi. Çok beğenildi, programa uygun bir de kitap yazılması
istendi. Program için Ankara'ya gidip geliyordum ve bu oldukça
zordu. Sonunda Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'ndeki
Arapça hocalarıyla birlikte bir komisyon olarak Milli Eğitim
Bakanlığı adına İmam Hatip Liseleri Arapça ders kitaplarını
hazırlamaya başladık.
İlk yıl hazırlık sınıfı kitaplarını ardından diğer sınıfın
kitaplarını bitirdik.
- İHL Arapça ders kitap yazarları kimdi?
Mehmet Zeki AYDIN: Ben kitap yazımında işin eğitim
ve yöntem boyutunu yürüttüm. Benimle birlikte, Arapça hocalarımız
Galip Yavuz, Mustafa Kelebek ve Gökhan Sebati Işkın da hazırlık
sınıfı kitapları çalışmasında yer aldı. Sebati Bey daha
sonra komisyondan ayrıldı, biz diğer arkadaşlarla 9,10,11.
sınıf kitaplarını tamamladık. Kitaplar, Milli Eğitim Bakanlığı
kitaplarıydı. Bunun yanında Damla Yayınevi tarafından çıkarılan
Nusret Bolelli ve Nedim Yılmaz hocalar tarafından hazırlanan
kitaplar da ders kitabı olarak 2007 yılına kadar okutuldu.
2007 yılında Arapça ders programı yeniden geliştirildi ve
o yıldan itibaren kademeli olarak yeni kitaplar okutulmaya
başlandı. Şu an (2008-2009) son sınıflarda bizim hazırladığımız
kitaplar okutulmaya devam ediyor. Şunu da ilave etmeliyim
ki, kitapları yazdığımız dönem yaz tatili için Tunus'a gitmiştim.
Konuyla ilgili olarak oradaki Arapça hocalarının da görüşlerini
aldım. Burada bir şey daha aklıma geldi; o yıllarda (2002-2003)
Ankara'da Mısır Büyükelçiliği Kültür ve Eğitim Ataşeliği'nden
görevliler Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretim Genel Müdürlüğü'nü
ziyaret etmişler. Konu Arapça derslerine gelince; "bu
hususta size yardımcı olabiliriz" gibi bir teklifte
bulunmuşlar. Genel müdiremiz Prof. Dr. Mualla Selçuk Hocam
da hazırladığımız kitaplardan kendilerine hediye etmiş.
Bahsi geçen bu kişiler daha sonra aramış; "Bizim size
değil, sizin bize yardımınız olabilir. Kitap çok güzel olmuş."
şeklinde tebriklerini iletmişler. Burada Mualla Hocamın
hizmet ve katkılarını da unutmamak gerekir.
- Bu program ve ders kitaplarının özelliği neydi?
Mehmet Zeki AYDIN: BBu programı en iyi kendisi anlatır.
1999 yılında kabul edilen Arapça ders programın girişinde
şu açıklamalar yer almaktadır: İmam-Hatip ve Anadolu İmam-Hatip
Liselerindeki meslek dersleri içinde, Arapça dersi bir anlamda
anahtar konumundadır. Başta Kur'an ve Hadis olmak üzere
dinî kaynaklar Arapça'dır. Bu nedenle meslekî metin/diyalogları
okuyup anlayabilmek için bu dili öğrenmek gerekmektedir.
Bunun yanında din görevlileri, hac görevleri esnasında
veya başka zamanlarda Arapça konuşan insanlarla sözlü ve
yazılı iletişim kurmak durumundadır. Bu sebeplerle Arapça
öğretiminde (özellikle başlangıç döneminde), tüm yabancı
dil öğretiminde kabul edilen dört temel beceri olan,
*** Dinleme, anlama,
*** Okuma,
*** Konuşma,
*** Yazma
Becerilerinin kazandırılması hedeflenmelidir. Program içeriğinin
düzenlenmesinde öğrencilerin gereksinimleri, dil yapılarının
kullanım sıklıkları, öğrenilebilirlikleri ve işlevsel değerleri
göz önüne alınmalıdır. Ayrıca, Arapça yabancı dildir ve
öğretimi yapılırken çağdaş yabancı dil öğretimi ile ilgili
kurallara da uyulmalıdır.
Bu çerçeve içinde hazırlanan ders programında, Arapça dersinin
öğretimi sonunda ulaşılacak genel amaçlar ve bunlara dayalı
olarak özel amaçlar belirlenmiştir.
………….
GENEL AMAÇLAR
1. Düzeyine uygun, okuduğu Arapça, meslekî ve diğer
metinleri anlama.
2. Dinlediği bir Arapça konuşmayı anlama.
3. Arapça sözlü iletişim kurma.
4. Arapça yazılı iletişim kurma.
5. Arapça basılmış yayınları izleme.
6. Öğrenmekte olduğu Arapça'yı kullanmaya istekli
olma.
Bu program, dili bir bütün olarak ve Arapça'yı
biz Türler için bir yabancı dil kabul ederek hazırlanmıştır.
"Türkçe mantıkla Arapça öğrenilemez." anlayışından
hareket edilmiş, ders programı ve kitaplar hazırlanırken
dünyada Arapça öğretimiyle ilgili hazırlanmış ulaşılabilen
birçok kitap incelenmiştir. Bunun yanında başta Fransızca
olmak üzere İngilizce vb. dillerin yabancılara nasıl öğretildiği
ile ilgili yayınlar gözden geçirilmiş, kurslar ziyaret edilmiştir.
Programda temel dilbilgisi kurallarının hepsine yer verilmiş
ancak bunlar metin içinde gösterilerek açıklanmıştır. Hazırlık
sınıfında tüm temel dilbilgisi kuralları kısaca verilmiş,
9, 10, 11. sınıflarda yeniden daha detaylı olarak verilmiştir.
Bu çerçeve içinde hazırlanan programda iletişimci yaklaşım
esas alınmıştır.
- Yukarıda Tunus'ta Arapça kursundan bahsettiniz. Bu
konuda bilgi verebilir misiniz?
Mehmet Zeki AYDIN: Başkent Tunus şehrinde "Burgiba"
Yaşayan Diller Enstitüsü bulunmaktadır. Enstitüde başta
Arapça olmak üzere dil öğretimi yapılmaktadır. Enstitünün
kuruluş tarihini bilmiyorum ama 1960-70 li yıllar olması
kuvvetle muhtemeldir. Yabancılara Arapça öğretimi konusunda
uzmanlaşmış olduklarını söyleyebilirim. Yıl boyunca dil
öğretimi devam eden bu enstitüde yazın yoğunlaştırılmış
bir ay süren Arapça kursları yapılmaktadır. Bu kurslara
neredeyse dünyanın her ülkesinden insanlar gelmektedir.
Burgiba Enstitüsü Arapça öğretiminde modern dil öğretim
yöntemlerini kullanarak başarılı bir öğretim vermektedir.
Bu yüzden dünyanın her tarafından birçok öğrenci buraya
Arapça öğrenmeye gelmektedir. Enstitüde yazın birer aylık
hızlandırılmış Arapça kurslarına ilgi çok fazla olmaktadır.
Yazın havanın çok sıcak olmasına rağmen birçok yabancı 2-3
defa buraya gelip hem Arapça kursuna devam etmekte, hem
de tatil yapmaktadır. Hemen ilgilenenlere bilgi vereyim;
bu kurslara özel olarak para vererek gidilebilir. Kış döneminde
uzun ve yaz döneminde yoğun kursların fiyatları yaklaşık
400 TL civarındadır. Yazın bu kurslara katılanlara öğrenci
yurtları tahsis edilmekte ve 100 TL civarında parayla bir
ay kalınabilmektedir. Bu kurslara burslu olarak gitmek için
Milli Eğitim Bakanlığı Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından
açılan mülakatlara katılmak gerekir. Sınavlar ve başvurular
genellikle kasım-aralık aylarında, gidişler ise ertesi yıl
olmaktadır. Burslar bir aylık yaz ve bir yıllık araştırma
bursu şeklindedir. Tunus'ta fiyatlar ülkemize yakındır.
- Arapça öğrenmek için yurtdışına çıkmak şart mı?
Mehmet Zeki AYDIN: İmkânlar dâhilinde yurtdışına
bir Arap ülkesine gidilebilirse bu mükemmel olur.
- Son olarak www.onlinearabic.net sitemizle ilgili neler söylemek istersiniz?
Mehmet Zeki AYDIN: Çalışmalarınızdan dolayı sizlere tebrik ve teşekkürlerimi sunuyorum. Öncelikle siteniz Arapça öğrenmek isteyenler için ilk başvuru özelliği taşıyor. Sitedeki forum bölümü, bilgi paylaşımına imkân sağlıyor. Arapçayla ilgili duyuruların yer alması da önemli bir hizmettir. Arapça doküman edinme sıkıntısı çeken kimselerin online satış hizmetinizle internet üzerinden alışveriş yapabilmesi de güzeldir. Online dersler Arapça öğrenmek için son derece iyi bir imkândır. Sitenizi gönülden destekliyorum. Benim web sitemde de link verdim. Çalışmalarınızın ve hizmetlerinizin giderek büyümesini diliyorum.
- Bize vakit ayırarak değerli fikirlerinizi paylaştığınız için teşekkür ederiz.
Mehmet Zeki AYDIN: Ben sizlere teşekkür ederim.
