Dr. Cengiz Ketene

E-mail: cengizketene@hotmail.com

Kendinizi kısaca tanıtır mısınız?

-1950 yılında Irak'ta doğdu. İlk, Orta ve Lise öğrenimini Irak'ın başkenti Bağdat'ta tamamladı. 1967 yılında liseden mezun olduktan sonra, Bağdat Üniversitesi Ticaret Fakültesinde tahsiline başladıysa da, anavatan Türkiye'ye karşı duyduğu büyük sevgiden dolayı ticaret fakültesindeki eğitimini terk edip, tahsilini tamamlamak için 1968 yılında Türkiye'ye geldi. 1972-1973 yılında Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. 1973 yılında Hacettepe Üniversitesinde Yüksek Lisans eğitimine başladı. 1974 yılında eğitimine ara verip, Irak'a geri döndü. 1975-1979 yılları arasında Bağdat Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Şark Dilleri Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde öğretim görevlisi olarak göreve başladı. Bu bölümde beş yıl çalıştıktan sonra, 1979 yılında tekrar Türkiye'ye döndü. 1987 yılında Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı, Yeni Türk Edebiyatı bölümünden doktorasını aldı. Doktoranın tez konusu Ahmet Mithat Efendi'nin Romanlarında Mekan'dır.

Bir yıl Türk Kültür Bakanlığı Eski Yazmalar kataloglarının hazırlandığı birimde çalıştıktan sonra, Ankara'daki Suudi Arabistan Büyükelçiliğinde on yıl, daha sonra Mısır, Oman Sultanlığı, Suriye büyükelçiliklerinde mütercim olarak görev yaptı. Halen TRT Arapça Kanal Koordinatörlüğünde çalışmakta. Evli ve iki erkek çocuk babasıdır.

Esreleri:

1. Kerkük Halk Edebiyatından Seçmeler, T.C.Kültür Bakanlığı Yayını 1990
   
2. Bulgar Zulmünü Yansıtan Şehitlikler, Kültür Bakanlığı Yayını 1990, Türkçe'den Arapça'ya Çeviri
   
3. Varidat, Kültür Bakanlığı Yayını 1990, Türkçe'den Arapça'ya Çeviri
   
4. Yunus Emre, Kültür Bakanlığı Yayını 1991, Türkçe'den Arapça'ya Çeviri
   
5. Atatürk'ün Evrensel Boyutları, Kültür Bakanlığı Yayını, 1999, Arapça'ya Çeviri
   
6. Kerkük'ten Perdeler Şiirleri, Ankara 2000.

Herkesin özetle sormak istediği soruyu ilk başlarda sormak istiyorum, Arapçayı nerede öğrendiniz ve nasıl öğrendiniz? Bu soruyu cevaplarken hem yeni başlayanların dünyasına hem de dilini ilerletmek isteyenlerin dünyasına ışık tutacak birikimlerinizi aktarırsanız, her seviyeden üyemiz istifade edebilecektir.

- Her şeyden önce şunu belirtmek isterim ki, ben Irak Türklerindenim. Bu sebepten dolayı son yıllara kadar Irak'ta Türkçe eğitim yapan Türk okulları yoktu. Irak'taki bütün okullarda eğitim dili Arapçaydı. Dolayısıyla da İlk, Orta ve Lise tahsilimizi Arapça yaptık.

Her şeyden evvel namazımızı ve ibadetimizin büyük bir bölümünü bu dille yaptığımız için gerçekten hem dünyevi hem de uhrevi görevlerimizin yerine getirilmesi yönünden çok faydalı bir dil olduğunu belirtmek isterim. Evet Arapça kolay bir dil değildir. Ama inanın benim kanımca bu dil diğer batı dillerinden daha kolay öğrenilebilir. Zira bizim Türkçemizde kullandığımız binlerce Arapça kelime vardır. Şüphesiz ki imkanı olan kişilerin Arapçayı Arap ülkelerinde daha kolay öğrenebilecekleri bir gerçektir. Fakat bu imkanlardan yoksun olan kişilerde de eğer istek ve irade varsa Arapça öğrenilemeyecek bir dil değildir. Her kes kendi konum ve şartlarına göre, başlangıçta bu dili iyi bilen bir kişiden yardım alıp, en azından harfleri ve daha sonra bu harflerin yazılışını öğrenip, bir sonraki aşamada ise, kurs imkanları varsa bu kurslardan yok ise, bilgisayarda yer alan eğitici programlardan faydalanabilir. Daha da ileri düzeyde Arapça öğrenmek isteyenler ise, muhakkak bir Arap ülkesine gidip, oradaki öğrenim imkanlarından istifade etmelidirler.

Hocam, Simültane çeviri konusundaki birikiminizi ve kabiliyetinizi biliyoruz. Arapça ile ilgilenen bir çok kişinin tatlı rüyası diyebileceğimiz Simültane Çevirmen nasıl olunur?

-Bir dili öğrenmek o dilde çeviri yapmak anlamına gelmez. Bundan dolayı da her hangi bir dilde simültane çeviri yapmaya başlamadan önce, o dilde uzun bir süre yazılı çeviri yapmanın büyük faydalar sağlayacağı kesindir. Ancak bu da yeterli değildir. Simültaneye başlamadan önce insan kendi kabiliyetini anlar. Eğer kendinde gerekli istidadı görüyorsa, iyi Arapça bilen bir şahıstan yardım alamaya yönelsin. Tabii ki simültaneye başlamadan önce bu işi iyi yapan kişilerin kabinde yaptıkları çevirileri ilk aşamada bir şekilde dinlemeli ve daha sonraki aşamalarda bizzat kabinde bulunarak istifade etmeye de çalışmalıdırlar. Son olarak da her meslekte olduğu gibi, simültane çeviri yapacak olan kişinin bu işi sevmesi gerekir, yoksa asla başarılı olamaz.

Simültane çevirinin birçok zorluğu vardır. Bu zorluklardan bazıları şöyle sıralanabilir:
- Ses cihazlarındaki arızalar
- Sunumu yapan kişilerin çeviriyi yapanları düşünmeden hızlı bir şekilde sunumlarını sanmaları
- Arapça cümle yapısı ile Türkçe cümle yapısının birbirine ters olması
- Türkçe veya Arapça sunumu yapan kişilerin bazı hallerde araya başka dillerden kelime veya cümle sokmaları
- Bazı konuların ihtisas gerektiği

Simültane çevirinin zorlukları nelerdir? Aynı zamanda unutamadığınız ve paylaşmak istediğiniz ilginç olaylar var mı?

20 yıl önce Kış aylarında İstanbul'daki otellerden birinde çeviri yapıyorduk. O zamanlarda çeviri yaptığımız kabinler çok sağlam değildi. Çeviri yaparken bir yandan kucağıma bir sürahi su döküldü, diğer yandan da kabinin çatısı üzerime devrildi. Buna rağmen bir elimle çatıyı yakalayıp, diğer elimle teknik elemanlara işaret ederek gelip çatıyı düzeltmelerini talep ettim ve çeviriyi de kesmeden sürdürdüm.

Hocam, Arapçada ki bu kabiliyetinizi akademik eğitim kurumlarımıza kazandırmayı düşünmediniz mi? Yani herhangi bir üniversitemizde öğretim görevlisi olarak birikimlerinizi ve tecrübelerinizi paylaşmayı hiç düşündünüz mü? Türkiye'de Arapça simültane eğitimi veren herhangi bir eğitim kurumu var mı?

- Bağdat Üniversitesinde beş yıl çalıştım. Orada Araplara Türkçeyi öğretmek için çaba harcadık. Esasında Türkiye'de de çalışmak istedim, ama kısmet olmadı. Bir seferinde yıllar önce Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesinden mezun olan iki öğrenci ile karşılaştım ve Arapça düzeylerinin çok düşük olduğunu gördüm. Bunun üzerine bölüm başkanını aradım Arapça çeviri ve dinleme derslerinin verilmesi için yardımcı olacağımı önerdim. Aldığım cevap çok tuhaftı. Bu olaydan sonra bir daha girişimde bulunmadım.

Hocam, Arap dünyasıyla oldukça içli-dışlısınız, Arapçayı öğreneceklere veya geliştireceklere bir ışık tutması ve gayretlerini azami derecede canlı tutması açısından soruyorum, Arap dünyası bu dili öğrenenlere ne kazandırır?

-Yukarıda da ifade etiğim gibi, Arapça bizim için çok önemli bir dildir. Her şeyden önce mukaddes kitabımız kuran-ı kerim Arapçadır. Dolayısıyla bu dili öğrendiğiniz zaman kurandaki o ilahi sözleri huşu içinde okurken, başka bir lezzet tadacaksınız. Buna ilaveten Arapça konuşan 22 ülke vardır. Bu da belli ölçüde iş imkanı demektir. Yine Arapça öğrenen kişi Osmanlıcayı da daha kolay öğrenebilir. Böylece de ecdadımızın bizlere bırakmış olduğu kültür mirasımızı daha yakından tanıma fırsatına erişebilirsiniz.

Son olarak "Onlinearabic.net" ailesine neler söylemek istersiniz?

Bana bu fırsatı verdiğiniz için sizlere sonsuz teşekkürlerimi sunuyor ve sevgili Onlinearabic.net ailesine sonsuz başarılar, sıhhat ve saadetler temenni ediyorum.

Hocam doyurucu olduğu kadar keyif duyduğumuz bu sohbet için teşekkür ederiz.