Onlinearabic.net Anasayfası   Aktif KonularAktif Konular  TakvimTakvim  Forumu AraArama  YardımYardım  Kayıt OlKayıt Ol  GirişGiriş   
aöf ilahiyat önlisans arapça dersleri
Dil bilgisi - Sarf & Nahiv - النحو والصرف
  Forum Anasayfası Onlinearabic.netالصرف و النحو - DİLBİLGİSİDil bilgisi - Sarf & Nahiv - النحو والصرف
Mesaj icon Konu: Mu'rab Kelimeler الكلمات المعربة Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Pratik Arapça Dersleri
Yazar Mesaj
administrator
Yönetici
Yönetici
Simge

Kayıt Tarihi: 21Ağustos2006
Gönderilenler: 337

Alıntı administrator Cevapla bullet Konu: Mu'rab Kelimeler الكلمات المعربة
    Gönderim Zamanı: 30Eylül2006 Saat 11:26



Merhaba, yeni foruma geçiş süreci nedeniyle forum admini sizin adınıza mesajınızı bu alana taşımıştır. Konunuza buradan devam edebilirsiniz.

 

scelik   Mesaj gönderiliş tarihi:11/09/2006 ve saat 14:36:31  

 

السلام عليكم ورحمة الله و بركاته يا اخواني الاعزاء
Arkadaşlarımız ziyadesiyle istifade etsin

Mu'rab Kelimeler الكَلِمَاتُ المُعْرَبَةُ

İ'rab hakkında umumi bilgiler:
İ'rab, الإئِعَْرَابُ kelimenin sonundaki harf ve hareke değişikliğine denir. Harfler, mebni isim ve mazi fiil dışındaki bütün isimler ve fiiller mu'rabdır. İ'raba tabi kelimeye mu'rab مُعْرَبٌ denir.

İ'rabda kullanılan alametler 4 tanedir:
fiil ve isimler için zamme الضَّمَّمةُ " ُ " raf için
fiil ve isim için fetha الفَتْحَةُ " َ " nasb için
yalnız isimler için kesra الكَسْرَةُ " ِ " cer için
yalnız fiiller için sükun السُّكُونُ " ْ " cezm için

Örnekler:
merfu: Bahçe geniştir. الحَدِيقَةُ وَاسِعَةٌ
mansub: Bir mektup yazıyorum. أَكْتُبُ رِسَالَةً
mansub: Bir mektup yazmayacağım. لَنْ أَكْتُبَ رِسَالَةً
mecrur: Bir dostuma yazdım. كَتَبْتُ إِلَى صَدِيقِ لِي
meczum: Dostumuza yazmadım. لَمْ أَكْتُبْ إِلَى صَدِيقِنَا

a- Fiillerde İ'rab إِعْرَابُ الأَفْعَالِ
Mu'rab olan fiil, yalnız muzari fiildir. Muzari fiillerde bulunan i'rab alametleri şunlardır:

aa- Kelime sonunda açıkça görülen şekil (hareke veya sükun):
Örnekler:
Marangoz bir masa yapıyor. يَصْنَعُ النَّجَّارُ مِنْضَدَةً
Marangoz bir masa yapmayacak. لَنْ يَصْنَعَ النَّجَّارَُ مِنْضَدَةً
Marangoz bir masa yapmadı. لَمْ يَصْنَعْ النَّجَّارُ مِنْضَدَةً

Örneklerde görüldüğü gibi, son harfi sahih olan müzari fiil:
- zamma " ُ " ile merfu مَرْفُوعٌ بِالضَّمَّةِ,
- fetha " َ " ile mansub مَنْصُوبٌ بِالفَتْحَةِ,
- sükun " ْ " ile meczum مَجْزُومٌ بِالسُّكُونِ olmaktadır.

ab- ن harfinin bulunması veya düşmesi:
Muzarinin, sonuna, ikilik elifi, topluluk vavı ve muhataba ي'sı bitişen sıgalarına, yani, يَفْعَلاَنِ - تَفْعَلاَنِ - يَفْعَلُونَ - تَفْعَلُونَ - تَفْعَلِينَ sigalarına, beş fiil الأَسْمَاءُ الخَمْسَةُ denir. Bu sigalardaki muzari fiillerin ref halinde ن durur, nasb ve cer halinde ise ن düşer.

- muzari fiillerinden herbiri, nunun duruşuyla marfu مَرْفُوعٌ بِثُبُوتِ النُّونِ dur.
Örnekler:
تَدْرُسِينَ - تَدْرُسُونَ - يَدْرُسُونَ - تَدْرُسَانِ - يَدْرُسَانِ
تَنْظُرِينَ - تَنْظُرُونَ - يَنْظُرُونَ - تَنْظُرَانِ - يَنْظُرَانِ
تَعْرِفِينَ - تَعْرِفُونَ - يَعْرِفُونَ - تَعْرِفَانِ - يَعْرِفَانِ

- muzari fiillerden herbiri, nunun kaldırılışıyla mansubdur, مَنْصُوبٌ بِحَذْفِ النُّونِ denir.
Örnekler:
لَنْ تَدْرُسِي - لَنْ تَدْرُسُوا - لَنْ يَدْرُسُوا - لَنْ تَدْرُسَا - لَنْ يَدْرُسَا
لَنْ تَنْظُرِي - لَنْ تَنْظُرُوا - لَنْ يَنْظُرُوا - لَنْ تَنْظُرَا - لَنْ يَنْظُرَا
لَنْ تَعْرِفِي - لَنْ تَعْرِفُوا - لَنْ يَعْرِفُوا - لَنْ تَعْرِفَا - لَنْ يَعْرِفَا

- muzari fiillerden herbiri, nunun kaldırılışlarıyla meczumdur, مَجْزُومٌ بِحَذْفِ النُّونِ denir.
Örnekler:
لَمْ تَدْرُسِي - لَمْ يَدْرُسُوا - لَمْ يَدْرُسَا
لَمْ تَعْرِفِي - لَمْ تَعْرِفُوا - لَمْ تَْرِفَا


ac- Sondan bir harf düşmesi:
Muzari bir fiilin sonunda bir illet harfi varsa, cezm durumunda o harf düşer. İllet harfinin düşmesi, muzarinin cezm alametidir:
Muzari fiil, illet harfinin düşmesiyle meczum oluyor, مَجْزُومٌ بِحَذْفِ حَرْفِ العِلَّةِ denir.
Ondan razı olmadık. لَنْ نَرْضَ عَنْهُ - Ondan razı oluruz. نَرْضَى عَنْهُ
akmadı, koşmadı لَمْ يَجْرِ - akar, koşar يَجْرِي
affetmedi لَمْ يَعْفُ - affeder يَعْفُو

b- İsimlerde İ'rab إِعْرَابُ الأَسْمَاءِ
İsimlerde i'rab alametleri şunlardır:

aa- İsmin sonunda, açıkça görülen harekeler:
subay الضَّابِطُ
Subay ata bindi. رَكِبَ الضَّابِطُ الفَرَسَ merfu مَرْفُوعٌ
Subayı gördük. رَأَيْنَا الضَّابِطَ mansub مَنْصُوبٌ
Subayı selamladılar. سَلَّمُوا عَلَى الضَّابِطِ mecrur مَجْرُورٌ

الضَّابِطُ kelimesi, görüldüğü gibi;
- ref halinde zamma " ُ " ile,
- nasb halinde fetha " َ " ile,
- cer halinde ise kesra " ِ " ile harekelidir.

ab- ikil مُثَنَّى isimlerde ve erkek çoğulunda, i'rab alameti olarak ا ، و ، ي harfleri kullanılır.
İkil isimlerin sonunda ان vardır, ref halinde ا durmakta, nasp ve cer halinde ise ا ، ي olmaktadır.
Örnekler:
İki hoca geldi. جَاءَ أُسْتَاذَانِ merfu مَرْفُوعٌ
İki kitap yazdım. أَلَّفْتُ كِتَابَيْنِ mansub مَنْصُوبٌ
İki kitap götürdünüz. ذَهَبْتُمْ بِالكِتَابَيْنِ mecrur مَجْرُورٌ
Mücahitler, ölümü ararcasına savaştılar. اِسْتَمَاتَ المُجَاهِدُونَ فِي القِتَالِ
Allah mücahidleri (savaşa gitmeyip) oturanlara üstün kıldı. فَضَّلَ اللهُ المُجَاهِدِينَ عَلَى القَاعِدِينَ - سورة النساء ٩٥
Mücahidlere katıldık. اِلْتَحَقْنَا بِالمُجَاهِدِينَ

Örneklerde görüldüğü gibi, erkek çoğulu, و ile merfu, ي ile mansub ve mecrur olur.

Uyarı:
Beş isim الأَسْمَاءُ الخَمْسَةُ adı verilen أَبٌ - أَخٌ - حَمٌ - فُو - ذُو kelimeleri de, (birinci şahıs ي'ı) (كِتَابِي gibi) يَاءُ المُتَكَلِّمِ den başka bir kelimeye muzaf olduğunda;
- و ile merfu,
- ا ile mansup,
- ي ile mecrur olurlar.
Örnekler:
Baban hastalandı. مَرِضَ أَبُوكَ (vav و iler merfu)
Hekim babanı tedavi etti. دَاوَى الطَّبِيبُ أَبَاكَ (elif ا ile mansub)
Babanı selamladık. سَلَّمْنَا عَلَى أَبِيكَ (ya ي ile mecrur)

Mahalli İ'rab الإِعْرَابُ المُحَلِّي
Mebni (sonu değişmez) bir kelime, cümle içinde, ref, nasb, cer, cezm gerektiren bir durumda olursa, sonu değişmez, o kelimeye, ref yerinde, nasb yerinde... denir.
Örnekler:
Tanıdığın kişi geldi. جَاءَ مَنْ تَعْرِفُهُ
- cümlesinde مَنْ faildir, son harfinin harekesinin zamme " ُ " olması gerekmektedir, fakat, kelime, mebni olduğundan, sonu (son harfinin harekesi) değişmez. Bunun için مَنْ faildir, ref yerinde sükun üzere kurulmuştur, مَنْ kelimesi için: فَاعِلٌ مَنْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ denir.
- تَعْرِفُهُ kelimesindeki ه zamiri, mefuldur, fetha ile harekelenmesi gerektiği halde, mebni olduğu için harekesi değişmemektedir. ه zamiri, mefuldur, nasb yerinde zamme üzere kurulmuştur, مَنْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ فِي مَحَلِّ نَصْبِ denir.

Bu sözlüğü gördünüz. رَأَيْتُمْ هَذَا المُعْجَمَ
- cümlesinde ise, هَذَا nın, mansub olması gerekmekte, mebni oluşu, bunu önlemektedir. Bundan ötürü, هَذَا için, nasb yerinde sükun üzere kurulmuş, مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ نَصْبٍ denir.
- ayni şekilde, هَذَا kelimesi, مَرَرْتُ بِهَذَا الرَّجُلِ (bu adama uğradım) cümlesinde, cer harfinden sonra geldiği için mecrur olması gerekirken, mebniliğinden ötürü olmamakta, هَذَا burada mahallen mecrur olmaktadır.

Sen, usta bir sanatkarsın. أَنْتَ فَنَّانٌ مَاهِرٌ
- cümlesinde ise, أَنْتَ zamiri, mübteda olduğu için merfu olması gerektiği halde, mebni oluşu bu değişikiliği önlemektedir. Bu cümledeki أَنْتَ zamiri için, "ref" yerinde feth üzere kurulmuş, مَبْنِيٌّ عَلَى الفَتْحِ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ denir.

Bu çeşit i'raba da mahalli i'rab denir.

Gayrul Munsarif غَيْرُ المُنْصَرِفِ
Gayrul munsarif, sonuna tenvin kabul etmeyen ve kesre yerine fetha ile mecrur olan isimdir. Gayrul munsarif isimleri, başlıca 3 bölümde incelenebilir:
a- alemler
b- isimler
c- sıfatlar

a- alemlerde (öze isimlerde)
aa- Müennes alem harflerinin sayısı 3 ten fazla ise, tenvin veya kesra kabul etmez:
(müennes varlığı gösteren veya sonunda müenneslik alameti olan özel isim)
Örnekler:
Zeynep yazdı. كَتَبَتْ زَيْنَبُ
Zeynebi gördük. رَأَيْنَا زَيْنَبَ
Zeynebe selam verdiler. سَلَّمُوا عَلَى زَيْنَبَ
Kervan Mekke'ye gidiyor. تَذْهَبُ القَافِلَةُ إِلَى مَكَّةَ

Kadın isimleri:
Ayşe عَائِشَةُ
Hansa خَنْسَاءُ
Suad سُعَادُ
Zeynep زَيْنَبُ
Leyla لَيْلَى
Meryem مَرْيَمُ

Sonunda te'nis alameti bulunan erkek isimleri:
Hamza حَمْزَةُ
Muaviye مُعَاوِيَةُ
Ukbe عُقْبَةُ
Talha طَلْحَةُ
Urve عُرْوَةُ
Katade قَتَادَةُ
Usame أُسَامَةُ
Zekeriya زَكَرِيَّا
Antere عَنْتَرَةُ

Şehir isimleri:
Mekke مَكَّةُ
Şam دِمَشْقُ

Uyarı:
Orta harfi sakin 3 harfi müennes alemlerin tenvin alması caizdir:
Örnekler:
Bedr بَدْرٌ
Hind هِنْدٌ
Mısır مِصْرٌ

ab- yabancı bir dilden arapçaya girmiş özel isimler أَعْجَمِيٌّ وَ دَخِيلٌ
Örnekler:
İsmail إِسْمَاعِيلُ
İbrahim إِبْرَاهِيمُ
İsrail إِسْرَائِيلُ
Harun هَارُونَ
Yakup يَعْقُوبُ
Kıbrıs قُبْرُصُ
Ramsis رَمْسِيس
Musa مُُوسَى
İshak إِسْحَاقُ
Yusuf يُوسُفُ

Gerçekten Allah, Ademi, Nuh'u, İbrahim hanedanını ve İmran ailesini alemlerden seçkin kıldı (soylarını peygamber yaptı). Ali İmran 33 إِنَّ اللّهَ الصْطَفَى آدَمَ وَ نُوحًا وَ آلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ عَلَى العَالَمِينَ - سورة آل عمران ٣٣

ac- sonunda اَنُ bulunan alemler:
Örnekler:
عُثْمَانُ - عَدْنَانُ - رِضْوَانُ - مَرْوَانُ - سُفْيَانُ
شَعْبَانُ - شَلْمَانُ - حَيَّانُ - رَمَضَانُ - سِرْحَانُ

ad- fiil vezninde olan alemler:
Örnekler:
يَزِيدُ - اَحْمَدُ - آدَمُ - تَغْلِبُ - تَدْمُرُ
يَعْيِشُ - يَحْيَى - يَعْلَى - يَشْكُرُ

ae- üç harfli olup ilk harfi zamme, ikinci harfi fetha ile harekeli alemler:
Örnekler:
(فُعِلَ veznindeki alemler)
قُزَحُ - زُحَلُ - زُفَرُ - عُمَرُ

af- kelimeleri kaynaşmış alemler المُرَكَّبُ االمَزْجِيُّ
Örnekler:
بتروغرادُ - بُورْسَعِيدُ - بَعْلَبَكُ نِيُويُورْكُ

b- isimlerde:
Tenvin ve kesre kabul etmeyen isimler:
ba- sonunda dişilik elifi bulunan isimler:
çölde فِي صَحْرَاءَ - çöl صَحْرَاءُ
muştu بُشْرَى
hatıra ذِكْرَى

bb- صِيغَةُ مُنْتَهَى الجُمُوعِ denen, cemilerin bitiş sigalarına benzer vezinlerdeki, eliften sonra 2 veya 3 harf ihtiva eden isimler:
Örnekler:
Mescidlerde namaz kıldık. صَلَّيْنَا فِي مَسَاجِدَ
Okullarda öğrendik. تَعَلَّمْنَا فِي مَدَارِسَ
Birçok anahtar satın aldın. اِشْتَرَيْتَ مَفَاتِيحَ كَثِيرَةً
Kapıları anahtarlarla açarız. نَفْتَحُ الأَبْوَابَ بِمَفَاتِيحَ
Çocuk serçelere bakıyor. يَنْظُرُ الطِّفْلُ إِلَى عَصَافِيرَ
dirhemler دَرَاهِمُ
mektuplar رَسَائِلُ
ma'bedler مَعَابِدُ
lambalar مَصَابِيحُ

c- sıfatlarda:
ca- sonunda kısa veya uzun dişilik elifi bulunanlar:
Örnekler:
çok karanlık bir gecede فِي لَيْلَةٍ ظَلْمَاءَ
çok karanlık ظَلْمَاءُ
mavi زَرْقَاءُ
gebe حُبْلَى
en düşkün سُفْلَى
en güzel حُسْنَى
yeşil خَضْرَاءُ
sarı صَفْرَاءُ
en küçük صُغْرى
en büyük كُبْرَى
en üstün فُضْلَى

cb- فَعْلاَنُ veznindekiler:
Örnekler:
sarhoş سَكْرَانُ - (dişisi سَكْرَى)
kızgın غَضْبَانُ - (dişisi غَضْبَى)
aç جَوْعَانُ
çok susamış ظَمْآنُ
canı sıkkın زَعْلاَنُ
tok شَعْبَانُ

Uyarı:
فَعْلاَنُ veznindeki sıfatın gayrul munsarif olması için, müennesinin فَعْلَى vezninde olması şarttır. Eğer müennesi فَعْلاَنَةٌ vezninde gelirse, فَعْلاَنُ veznindeki sıfat, gayrul munsarif değildir. Bu şekil, birkaç sıfat vardır:
Örnekler:
pişman نَدْمَانٌ - müennesi: نَدْمَانَةٌ
ahmak, kalbi ölmüş مَوْتَانٌ - müennesi: مَوْتَانَةٌ
karnı zayıf خَمْصَانٌ - müennesi: خَمْصَانَةٌ

cc- أَفْعَلُ veznindeki sıfatlar:
daha çok أَكْثَرُ
mavi (müzekker) أَزْرَقُ
daha süratli أَسْرَعُ
daha büyük أَكْبَرُ
daha üstün أَفْضَلُ
kırmızı أَحْمَرُ
daha güzel أَجْمَلُ
daha küçük أَصْغَرُ
(bir selamla) Selamladığınız zaman, ondan daha güzel bir selamla selamlayın, veya aynı şekilde selamlayın. Nisa-86 وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا - النّساء ٨٦

cd- فُعَالَ - مَفْعَلَ veznindeki (1-10) arası üleştirme sayıları:
Örnekler:
dörder مَرْبَعَ - رُبَاعَ
onar مَعْشَرَ - عُشَارَ
birer مَوْحَدَ - أُحَادَ
yedişer مَسْبَعَ - سُبَاعَ

Uyarı:
Gayrul munsarif kelime, ancak muzaf olursa veya başına ال takısı gelirse kesra kabul eder:
Örnekler:
Mescidlerin en büyüğünde namaz kıldınız. صَلَّيْتُمْ فِي أَفْخَمِ المَسَاجِدِ
Birçok mecsidlere uğradık. مَرَرْنَا بِالمَسْجِدِ الكَثِيرَةِ
Andolsun ki insanı en güzel biçinde yarattık. لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ - التين ٤
İnsanalra, kadınlar, oğullar, altın ve gümüşten istiflenmiş yığınlardan yana nefsin isteklerine muhabbet, süslenip bezendi. زِيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَ البَنِينَ وَ القَنَاطِيرِ المُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الفِضَّةِ - آل عمران ١٤


ليستفيد أصدقائنا




IP

Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Konuyu Yazdır Konuyu Yazdır

Forum Atla
Kapalı Foruma Yeni Konu Gönderme
Kapalı Forumdaki Konulara Cevap Yazma
Kapalı Forumda Cevapları Silme
Kapalı Forumdaki Cevapları Düzenleme
Kapalı Forumda Anket Açma
Kapalı Forumda Anketlerde Oy Kullanma


Copyright ©2001-2006 Web Wiz Guide

Bu Sayfa 0,078 Saniyede Yüklendi.