Onlinearabic.net Anasayfası   Aktif KonularAktif Konular  TakvimTakvim  Forumu AraArama  YardımYardım  Kayıt OlKayıt Ol  GirişGiriş   
aöf ilahiyat önlisans arapça dersleri
Türkçe dil bilgisi
  Forum Anasayfası Onlinearabic.netTÜRK DİLİ VE EDEBİYATITük Dili ve EdebiyatıTürkçe dil bilgisi
Mesaj icon Konu: Türkçe'de Adlar (İsimler) Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Pratik Arapça Dersleri
Yazar Mesaj
saniye
Faal Üye
Faal Üye
Simge

Kayıt Tarihi: 20Aralık2007
Gönderilenler: 1569

Alıntı saniye Cevapla bullet Konu: Türkçe'de Adlar (İsimler)
    Gönderim Zamanı: 28Aralık2009 Saat 03:42



ADLAR (İSİMLER)

Bütün sözcük türleri, iki gruba ayrılarak değerlendirilir.

A) Ad Soylu Sözcükler:

1- Ad (İsim)

2- Sıfat (Önad)

3- Zamir (Adıl)

4- Zarf (Belirteç)

5- Edat (İlgeç)

6- Bağlaç

7- Ünlem

 

B) FİİLLER (Eylemler)

1) Adlar: Varlıkları ya da kavramları karşılayan, onları tanımamızı sağlayan sözcüklere “ad” denir. Bir kelimeye  -mek, -mak  ya da  -ma, -me olumsuzluk ekini getiremiyorsak o kelime addır.

*Bahçe, kum, Ali, kitap, çanta, Almanya, Merkür,…

 

İsimleri:

a- Görev ve anlamlarına göre,

b- Varlıkların türüne göre,

c- Varlıkların sayısına göre,

d- Yapılarına göre, olmak üzere 4grupta inceleyebiliriz.

 

a- GÖREV VE ANLAMLARINA GÖRE İSİMLER:

1- Somut İsimler: Taş, kitap, çiçek,…

2- Soyut İsimler: Akıl, sevgi, saygı, şeytan, iyilik, keder,…

3- İş ve Eylem Gösteren İsimler: Fiil soylu kelimelere  “-mek, -mak, -ış, -iş, -me, -ma” ekleri getirilerek türetilen ve iş, oluş, eylem bildiren isimlerdir. Bunlara “fiilimsi” (isim-fiil) de denir.

*Çalışmak, uyumak, dokunma, eğlenme, bakış, gülüş,…

 

b- VARLIKLARIN TÜRÜNE GÖRE İSİMLER:

1) Özel İsimler: Tek olan, diğer varlıklara benzemeyen varlıkların özel adlarıdır.

*Köroğlu, Nedim, Türkçe, Mehmet,Minnoş, Pamuk, Türk Dil Kurumu,...

2)Tür (Cins) İsimleri: Aynı türden birçok varlığın ortak adlarıdır.

*El, ayak, kardeş, amca, kedi, kaşık,şehir, kasaba,…

 

 c- VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE İSİMLER:

1) Tekil  İsimler: Aynı türden varlıkların bir tekinin adıdır.

*Çocuk, ay, kalem, kitap, elbise,…

2) Çoğul  İsimler: -ler, -lar çokluk ekini almış isimlerdir.

*Çocuklar, ağaçlar, kitaplar, öğrenciler,…

3) Topluluk  İsimler: Biçim bakımından tekil göründüğü halde çokluk ya da topluluk anlamı veren adlardır.

*Ordu, alay, sürü, kurultay, meclis, takım,…

 

d- YAPI BAKIMINDAN İSİMLER:

1) Basit İsimler: Hiçbir yapım eki almamış isimlerdir.

*Araba, insanlar, evimiz, yoldan, tahtayı, çanta, kuşlarım,…

2) Türemiş  İsimler: İsim ya da fiil kök ve gövdelerinden yapım ekiyle türeyen isimlerdir.

*Yol-cu, meslektaş, silgi, ölüm,…

3) Birleşik  İsimler: İki ismin aralarına başka bir kelime girmeyecek şekilde birleşip kalıplaşmasıyla oluşan isimlerdir.

*Anayurt, Çanakkale, açıkgöz, boşboğaz, aslanağzı, gecekondu, ateşkes, biçerdöver, bakarkör, giderayak,…






IP
saniye
Faal Üye
Faal Üye
Simge

Kayıt Tarihi: 20Aralık2007
Gönderilenler: 1569

Alıntı saniye Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 28Aralık2009 Saat 03:42



İSİM  TAMLAMALARI

1) Belirtili Ad Tamlaması: Tamlayanın  “-in” ilgi ekini tamlananın da “-i, si” 3.tekil kişi iyelik ekini aldığı tamlamalardır.

 

NOT: Belirtili isim tamlamasını bulmak için tamlanana neyin,kimin sorularını sorarız.

 

Türkçe’nin  önemi,

Yolun  sonu,

Ali’nin amcası,

Arabanın  boyası,

Fırtınanın  gücü,

Bizim  köyümüz.

 

2) Belirtisiz Ad  Tamlaması: Tamlayanı yalın halde bulunan, tamlananı 3. kişi iyelik ekini alan tamlamalardır.

Sokak kapısı,

Tarla kuşu,

Çam ağacı,

Okul müdürü,

Hızlı koşanı (sıfat)

Devlet memurları

 

NOT: Belirtisiz isim tamlamasını bulmak için tamlanana “-ne” sorusunu sorarız. “Nasıl, ne kadar, kaç, hangi” gibi sorular sıfat tamlamasını buldurur.

 

3) Takısız Ad Tamlamaları: Tamlayan ve tamlananın tamlama ekleri almadan oluşturdukları ad tamlamasıdır.Bu tür tamlamalarda  tamlayan,tamlananın ya neye benzediğini ya da neden yapıldığını anlatır.

Yünden çorap

Çelik tencere

Ahşap dolap

Taş duvar

Bakır tel

 

Tamlayan tamlananın neden yapıldığını belirtiyor. Tamlayanla tamlananın arasına “den” ekini getirdiğimizde anlam bozulmuyor. Oysa sıfat tamlamalarında bozulur.

Sarı çorap (sıfat)

İnci (gibi) diş

Kömür göz

Altın kalp

Çelik bilek

 

Tamlayan, tamlananın neye benzediğini ifade ediyor. Tamlayanla tamlananın arasına “gibi” edatını getirirsek sıfat tamlamasıyla karıştırmayız. Çünkü sıfat tamlamalarının arasına “gibi” edatını getiremeyiz.

 

NOT: Takısız isim tamlamalarının tamlayanları doğada tek başına bulunurken sıfat tamlamalarındaki doğada tek başına bulunmaz.

 

4) Zincirleme Ad Tamlamaları: Bir ad tamlamasının üçüncü bir adla ya da başka bir ad tamlamasıyla oluşturduğu tamlamaya zincirleme ad tamlaması denir.

Bahçe kapısının anahtarı

b.siz ad tam.          ad

zincirleme ad tam.

 

Çevre yolunun  ağaçlandırma  çalışmaları

b.siz ad  tam.         b.siz   ad tam.

zincirleme ad tam.






IP
saniye
Faal Üye
Faal Üye
Simge

Kayıt Tarihi: 20Aralık2007
Gönderilenler: 1569

Alıntı saniye Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 28Aralık2009 Saat 03:43

Ad  Tamlamalarıyla  İlgili  özellikler:

1) Belirtili ad tamlamalarında tamlayan çoğul, tamlanan da belgisiz bir sözcük olursa tamlayan eki “-in” yerine “-den” eki kullanılabilir.

Aşağıdakilerden  hangisi   (Aşağıdakilerin  hangisi)

Yolculardan  biri   (Yolcuların biri)

 

2) Belirtili ad tamlamalarında kimi zaman tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.

Tadı yok sensiz geçen günlerin.

 

3) Belirtili ve zincirleme ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sözcükler girebilir.

Masanın ayağı. (Masanın kırık ayağı)

Evin borcu. (Evin bir türlü bitmek bilmeyen borcu)

 

4) Belirtili ad tamlamalarında tamlayan, tamlanan ya da ikisi birden zamir olabilir.

Onun kızı (Tamlayan zamir)

Çocukların bir çoğu (Tamlanan zamir)

Onların bir çoğu (Tamlayan da tamlanan da zamir)

 

5) Tamlayanı zamir olan belirtili ad tamlamalarında tamlayan genellikle düşer. Bunlara “tamlayanı düşmüş ad tamlaması” denir.

Olayı bize babası anlatmıştı. (Onun babası)

Evimiz çok güzel oldu. (Bizim evimiz)

Paran var mı? (Senin paran)

 

6) Bir tamlayan,  birden çok tamlanan için;bir tamlanan da birden çok tamlayan için ortak kullanılabilir.

Evin kapısı ve penceresi açık kalmıştı. (Tamlayan ortak)

Ahmet’in,Murat’ın ve Deniz’in velisi toplantıya katılmadı. (Tamlanan ortak)




IP
saniye
Faal Üye
Faal Üye
Simge

Kayıt Tarihi: 20Aralık2007
Gönderilenler: 1569

Alıntı saniye Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 28Aralık2009 Saat 03:44

ADLARDA KÜÇÜLTME

Adlarda küçültme “cik ve ceğiz” ekleriyle sağlanır.

*Şu tepeciği aşarsak köy görünür. (Küçük tepe)

*Çocukcağız evin yolunu şaşırdı. (Küçük çocuk)

Adların sonuna getirilen “cik,ceğiz” ekleri adlara değişik anlamlar da katabilir.

*Anneciğimi çok özledim. (Sevgi)

*Bir milyarcık borç verir misin? (önemsememe-azımsama)

 

NOT:-cik eki kimi zaman somut bir varlığa ad oldukları zaman küçültme anlamını yitirebilir.

 

*Mehmetçik (Türk askeri)

*Gelincik (Çiçek ismi)

*Maymuncuk (Kapı kilidini açan araç)

 

ÇOĞUL EKİNİN (-ler,-lar) GÖREVLERİ VE EKLENDİĞİ SÖZCÜKLERE KATTIĞI ANLAMLAR:

-ler, -lar eki eklendiği sözcüğe her zaman çoğul anlamı katmaz; farklı anlam ilgileri de katabilir.

 

*Birazdan Zeynepler gelir. (Belirli bir aileyi belirtiyor)

*Bu cami Karahanlılar döneminde kalma. (Sülale, soy anlamı katmış)

*Müdür Beyler henüz gelmediler. (Saygı)

*Hanımefendiler daha uyanmadılar. (Alay, küçümseme, sitem anlamı katmış)

*On yaşlarında bir çocuktu. (Yaklaşık anlamı katmış)

*Hasta ateşler içinde kıvranıyordu. (Abartma)

*Anadalu’da Yunus’lar bitmez. (Özel ada benzerleri anlamı katmış)

*Akşamları televizyon seyrederim. (Belgisiz sıfat yerine geçerek “her” anlamı katmış)




IP

Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Konuyu Yazdır Konuyu Yazdır

Forum Atla
Kapalı Foruma Yeni Konu Gönderme
Kapalı Forumdaki Konulara Cevap Yazma
Kapalı Forumda Cevapları Silme
Kapalı Forumdaki Cevapları Düzenleme
Kapalı Forumda Anket Açma
Kapalı Forumda Anketlerde Oy Kullanma


Copyright ©2001-2006 Web Wiz Guide

Bu Sayfa 0,109 Saniyede Yüklendi.