Onlinearabic.net Anasayfası   Aktif KonularAktif Konular  TakvimTakvim  Forumu AraArama  YardımYardım  Kayıt OlKayıt Ol  GirişGiriş   
aöf ilahiyat önlisans arapça dersleri
Sakarya İlahiyat İLİTAM 1. Sınıf Dersleri
  Forum Anasayfası Onlinearabic.netİLİTAM - İLAHİYAT FAKÜLTESİ LİSANS TAMAMLAMA PROG.İlitam Öğrencileri Tanışma BölümüSakarya İlahiyat İLİTAM 1. Sınıf Dersleri
Mesaj icon Konu: İslam Hukuku Usulü (6. Hafta) Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Pratik Arapça Dersleri
Yazar Mesaj
başka biri
Aktif Üye
Aktif Üye
Simge

Kayıt Tarihi: 08Nisan2008
Konum: Sakarya
Gönderilenler: 235

Alıntı başka biri Cevapla bullet Konu: İslam Hukuku Usulü (6. Hafta)
    Gönderim Zamanı: 30Ekim2009 Saat 11:28



İSLAM HUKUKU USÛLÜ (6. Hafta)

Yükümlülüğün Temeli (Emir Ve Nehiy)

Fıkıh usulü nasların anlaşılması ve yorumlanmasında dilsel bir metodoloji izler. Bu yüzden nassın yorumlanmasından lafız-mana ilişkisi sistematize edilmiştir. Hanefiler lafzın manası ile olan ilişkisini düzenleyen dörtlü bir sınıflama yapar: Konulduğu anlam yönünden, manaya delaletinin açıklığı kapalılığı yönünden, delaletin biçimi yönünden.

Bu alanda yapılan çalışmaların amacı nassların kapalılığını gidermek ve kasdedilen manayı gün yüzüne çıkarmaktır. Kapalılığın sebebi konunun tabiatı ya da lafzın müşterek olması olabilir.

Hanefiler konulduğu mana yönünden lafızları: has, âmm, müşterek ve müevvel olarak dörde ayırır. Modern usul yönteminde ise; has, âmm ve müşterek olmak üzere üçtür.

Hâs lafız: Tak başına, iştirak olmaksızın tek bir anlam için konulan her lafız ve tek başına belirli fertler için konulan her isimdir.

Hâs lafız “Muhammet” ismi geibi şahıs ismi, “adam” ya da “insan” sözcüğünde olduğu gibi tür ismi veya “hayvan” sözcüğünde olduğu gibi cins ismi olabilir. Yemin kefaretine ilişkin konuda “Bunu bulamayan kimse üç gün oruç tutsun” (Maide 89) ifadesindeki “üç” lafzı hâs bir lafızdır ve delaleti kat’idir.

Hâs lafzın hükmü konusunda Serahsi dilsel açıdan konulduğu anlamı ile amel edilmelidir der.

Kesinlik İfade Eden Hâs Lafzın Gaye İle yorumlanması: “Her kırk koyundan bir koyun zekat verirlir” hadisindeki “kırk” sayısı hâs bir lafızdır. Dolayısı ile delalti kesindir. Ancak “koyun” sözcüğü Hanefilere göre kendi anlamı dışında yorumlanabilir. Koyunun kendisi olabileceği gibi değeri de olabilir.

Hâs Lafız: Özel isimler, cins isimleri, tensiye ve sayı isimleri, mutlak ve mukayyet lafızlarla birlikte emir, nehiy gibi farklı kiplerde gelen fiilleri de içerir.

Emir: Serahsi’ye göre beyan konusuna kendisi ile başlanması en uygun olan konular emir ve nehiydir. Ancak bunların bilinmesi ile helal ve haram ayrılabilir.

Emrin farklı şekiller olabilir. “Namazı kılın, zekatı verin” ( Bakara 43) ayetinde açık emir vardır. “Anneler çocuklarını emzirirler” (Bakara 233) ayeti de annelere çocuklarını emzirme yükümlülüğü getirir. Emir manası ifade eder. Başında emir lamı gelen müzari fiil de talep dile getirebilir. “ içinizden kim Ramazan ayına ulaşırsa farz olan orucunu tutsun” (Bakara 185)

Emrin Delaleti:

Emrin ifade ettiği mana ya da delaleti konusunda ihtilaf vardır. Harici karinler vasıtasıyla neyin kastedildiği ortaya konuyorsa karinenin delalet ettiği manada anlaşılması konusunda ihtilaf yoktur. Ancak karine yoksa iki farklı görüş vardır:

1-Emredilen şey (memurun bih) nedb ve irşat yoluyla talep edilmiştir. Özel bir karine olmaksızın vacip olduğuna hükmedilmez.

2- İfade ettiği anlamı içeren özel bir karine bulunmadıkça emredilen şey memurun bih) mübahtır.

Zahiri fıkıh alimi İbni Hazm’a göre emir vucubuyet ifade eder.

Fıkıh bilginlerinin çoğuna göre genel olarak emir, emredilen şeyin vacip olduğuna delalet eder. Özel bir karine olmaksızın başka bir manada anlaşılması doğru değildir.

Öerneğin; “Yiyiniz, içiniz” (A’raf 31) ayeti kerimesinde emredilen fiil mübah hükmündedir. Yeme-içme fiili insan fıtratının tabii bir ihtiyacı olduğu için özel karineye bağlı olarak ibaha(mübahlık) hükmü içerir.

Bir yasaktan sonra gelen emrin delalti konusunda da ihtilaf vardır. “Namaz kılınca yeryüzüne dağılın ve Allah’ın lütfunfan nasibinizi alın” (Cuma 10) ayeti Cuma vakti alış verirşi yasaklayan ayetin arkasından gelir.

Şafi ve onun dışındaki bir grup fıkıh bilginine göre bu durumda emir mübahlığa delalet eder. Hanefilerin çoğu ve bir kısım Şafi alime göre ise vacipliğe eder.

Bir diğer tartışma konusu emredilen şeyin tekrarına delaleti konusudur. Örneğin; “Ey iman edenler! Namaza duracağınız zaman yüzleriniz, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın” (Maide 6) ayetinde namaz abdestin sebebi, illetidir. Böyle bir şeyin illeti, sebebi tekrar edildikçe o şeyin kendisi de tekrar eder.

Emrin hemen mi yerine getirilmesi (fevren) yoksa geniş bir zaman içerisinde mi (terahiyen) konusunda da ihtilaf vardır. Emrin bizzat kendisinin emredilen şeyin ne zaman olacağı konusuna delalet etmeyeceği görüşü tercihe şayandır. Bu ancak karineden anlaşılır. Örneğin namaz gibi belirli bir vakitle kayıtlı filleri hemen yerine getirmek şart değildir. Şari Teala’nın belirlemiş olduğu vaktin herhangi bir diliminde yerine getirilebilir. Vaktin hemen başında emri uygulamayan günaha girmez. Ama vakit daralmadan yerine getirmek faziletlidir.

 

Nehiy

Nehiy sözlükte yasaklamak/menetmek anlamına gelir. Fıkıh usulünde “kendinden daha alt düzeyde olan birinden sözle bir fiili yapmamasını istemek” anlamındadır.

Serahsi: “Muhatabın seçim hakkı kalmakla birlikte en güzel bir biçimde bir şeyi yapmaktan kaçınmasıdır” der.

Gazali: “Fiilin yapılmamasını gerektiren söz” şeklinde tanımlar.

Bir fiili terke etmeyi talep eden söz olarak nehiy farklı ifade şekillerinde gelebilir. “Allah’ın haram kıldığı cana haksız yere kıymayın” (İsra 33) ayetinde nehiy ile bir fiilin terki istenmiştir. Yine “mallarınızı aranızda haksız sebeplerle yemeyin” (Bakara 188) ayetinde de aynı.

Fiilden el çekmeyi talep eden emir kipi de nehiy ifade eder: “ Ve alış verişi bırakın” (Cuma 9)

Arapçada yasaklamak anlamına gelen nehiy kelimesinin bizzat masdarı kullanılarak nehy söz konusu olur. “Çirkin işleri, fenalık ve azgınlığı yasaklar” (Nahl 90). Tahrim (haram kılmak) ifadesi kullanılarak nehy yapılabilir. “Size analarınız, kızlarınız… ile evlenmek haram kılındı” (Nisa 23) Yada helal hükmünün nefyedilmesi (yani olumsuzlanması) yoluyla da nehiy söz konusu olur. “onlara (kadınlara) vediklerinizden bir şey almanız helal değildir.” (Bakara 229)

Nehyin Delaleti:

Karineden yoksun nehyin neye delalet ettiği konusunda ihtilaf  vardır. Cumhur ulmeya göre nehiy nehyedilen fiilin (menhiyyun anh) haram olduğunu gözterir. Eğer özle bir karine varsa ona göre anlaşılabilir.

Mesla “Ey iman edenler’ Cuma günü namaza çağrıldığınız zaman hemen allah’ı anmaya koşun ve alış verişi bırakın” (Cuma 9) ayetindeki nehiy hükmü Cuma vakti alış verişi yasaklamaktadır. (mekruh). Bu fiili haram kılma (tahrim) anlamından çıkarıp mekruhluk (kerahe) anlamına getiren karine bu fiilin Cuma namazından kişiyi alıkoyma endişesidir.

“Açıklanması halinde hoşunuza gitmeyecek bir kısım şeylerden sual etmeyiniz” (Maide 121) ayetinde zarara yol açabilecek bir fiili terk konusunda mükellefe yol gösterilmektedir.

Cumhur dışındaki alimlere göre nehiy ifadesi mekruhluk ifade eder. Özel karine varsa haramlık ifade eder. (Cumhurun tam tersi)

Nehyin yasaklanan fiilden hemen mi ve sürekli bir biçimde mi  uzaklaşma talep ettiği konusunda ihtilaf yoktur. Nehyedilen fiili mükellef hemen ve ömür boyu terk etmelidir.

Şarî Teala’nın ibadetlere ve muamelata dair getirdiği nehiy üç şekilde ortaya çıkar:

a)                          Fiilin mahiyetinde ya da özünde bulunan bir sakatlıktan dolayı: Murdar etin (meyte) yenmesi, ana karnındaki ceninin ve ortada bulunmayan bir malın satışına dair nehiy.

b)                         Herhangi bir fiilin o fiilin gereklerinden olmayan bir durum nedeniyle nehyedilmesi: Çalınmış elbiseyle namaz kılmak gibi.

c)                          Herhangi fiilden o fiilin gereklerinden olan bir vasıftaki sakatlık nedeniyle nehyetme. Bayram gününde oruç tutmak gibi. Burada yasak ibadetin kendisinden kaynaklı değildir. Mükellefin Şari’nin ikramını geri çevirmesi durumundan kaynaklanır.

 

 

 



Düzenleyen başka biri - 30Ekim2009 Saat 11:31



IP

Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Konuyu Yazdır Konuyu Yazdır

Forum Atla
Kapalı Foruma Yeni Konu Gönderme
Kapalı Forumdaki Konulara Cevap Yazma
Kapalı Forumda Cevapları Silme
Kapalı Forumdaki Cevapları Düzenleme
Kapalı Forumda Anket Açma
Kapalı Forumda Anketlerde Oy Kullanma


Copyright ©2001-2006 Web Wiz Guide

Bu Sayfa 0,125 Saniyede Yüklendi.