SURİYE
Konum: Orta Doğu, Akdeniz kıyısında, Lübnan ile
Türkiye arasında yer alır.
Coğrafi konumu: 35 00 Kuzey enlemi, 38 00 Doğu
boylamı
Haritadaki konumu: Orta Doğu
Yüzölçümü: 185,180 km²
Sınırları: toplam: 2,253 km
Sınır komşuları: Irak 605 km, İsrail 76 km, Ürdün
375 km, Lübnan 375 km, Türkiye 822 km
Sahil şeridi: 193 km
İklimi: Çoğunlukla çöl iklimi.
Arazi yapısı: Başlıca olarak bozkır ve çöl platoları,
dar kıyı ovaları, batıda dağlar yer alır.
Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası:
Tiberias Gölü 200 m
En yüksek noktası: Hermon Dağı 2,814 m
Doğal kaynakları: petrol, fosfat, krom, manganez,
asfalt, demir, kaya tuzu, mermer, alçıtaşı, hidro enerji
Nüfus: 16,728,808 (Temmuz 2001 verileri)
Nüfus artış oranı: %2.54 (2001 verileri)
Mülteci oranı: 0 mülteci/1,000 nüfus (2001 tahmini)
Bebek ölüm oranı: 33.8 ölüm/1,000 doğan bebek (2001
tahmini)
Ortalama hayat süresi: toplam nüfus: 68.77 yıl
Erkeklerde: 67.63 yıl
Kadınlarda: 69.98 yıl (2001 verileri)
Ortalama çocuk sayısı: 3.95 çocuk/1 kadın (2001
tahmini)
HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı:
%0.01 (1999 verileri)
Ulus: Suriyeli
Nüfusun etnik dağılımı: Arap %90.3, Kürt, Ermeni,
diğer %9.7
Din: Sünni Müslümanlar %74, Alevi, Şii ve diğer
Müslüman mezhepler %16, Hıristiyan %10, Musevi
Diller: Arapça (resmi); Kürtçe, Ermenice, diğer
Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler
toplam nüfusta: %70.8
Erkekler: %85.7
Kadınlar: %55.8 (1997 verileri)
Emeviler döneminde İslam İmparatorluğu'nun merkezi
olan Suriye, çağlar boyu işgalllere uğramış ve Romalılardan
Moğollara, Haçlılardan Osmanlılara dek, pek çok devletin
denetimi altına girmiş bir ülke.
Suriye günümüzde ise, çoğunluğu oluşturan Sünni Araplar
dışında, Kürtler, Ermeniler, Asuriler, Aleviler ve Dürziler
gibi çok çeşitli etnik ve dini grubu barındırıyor.
GENEL BİLGİLER
1918'de, İngiliz kuvvetlerinin desteğiyle Emir Faysal
liderliğinde Şam'ı ele geçiren Arap kuvvetleri, Suriye'yi
Osmanlı İmparatorluğu denetiminden çıkardı. Bir süre Fransız
mandası altında kalan Suriye, 1946'da bağımsız oldu.
Ancak bağımsız Suriye, toplumdaki çeşitli grupların çıkar
çatışmaları nedeniyle siyasi istikrara kavuşamadı.
Ülke kısa süreliğine Cemal Nasır liderliğindeki Mısır
ile birleşerek (1958-1961) Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni
oluşturdu. Ancak bu birliğe, bir grup subayın düzenlediği
darbe son verdi.
Arapların birliğini savunan, Aleviler denetimindeki Baas
(Uyanış) Partisi'nin 1963'te denetimi ele geçirmesi, ülke
tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
Bunu takip eden 10 yılda askeri darbelerle peşpeşe gelen
yönetim değişiklikleri yaşandı, ancak Baas'ın hakim konumu
sürdü.
Son olarak Hafız Esad, 1970'te devlet başkanını devirdi
ve 30 yıllık iktidar sürecini başlattı. Baas Partisi de
hala iktidarı elinde tutuyor.
Baas yönetimi, ülke içinde otoriter tavrı, yurtdışında
İsrail aleyhtarı katı siyaseti dolayısıyla eleştiri görüyor.
Bu eleştiriler, özellikle Devlet Başkanı Hafız Esad döneminde
yoğunlaştı.
Suriye, İsrail sınırındaki stratejik önemdeki Golan Tepeleri'ni
1967'de kaybetti. Komşusu Lübnan'da yaşanan iç savaş ise,
Şam yönetiminin bölgedeki nüfuzunu sınırları dışına yaymasını
sağladı.
İsrail'in 1967'de işgal ettiği Golan Tepeleri iki ülke
arasında gerginlik yaratıyor.
Ancak Lübnan'ın eski başbakanı Refik Hariri'yi hedef alan
bir suikast ardından baskı altında kalan Şam yönetimi
bu ülkedeki askerlerini 29 yılın ardından 2005'te çekti.
Bu konuda hazırlanan bir Birleşmiş Milletler raporunda
da Suriye'nin ısrarlı yalanlamalarına rağmen, suikaste
Suriyeli yetkililerin karışmış olduğu suçlamaları yer
aldı.
Suriye'de hükümet muhalefet hareketlerine karşı son derece
katı bir tutum izliyor. 1982'de Müslüman Kardeşler Örgütü'nün
Hama'da başlatığı ayaklanmanın bastırılması sırasında
binlerce kişi hayatını kaybetti.
Hafız Esad'ın 2000 Haziran'ında ölümü ardından ise yerini
oğlu Beşar Esad aldı.
Esad'ın iktidarı sırasında yönetimin tavrı yumuşadı, yüzlerce
siyasi tutuklu serbest bırakıldı. Ancak ekonomide ve siyasette
sözü edilen kapsamlı reformlar hayata geçirilmedi.
Suriye, dış politikada son yıllarda artan bir baskı görüyor.
Amerikalı yetkililer, Suriye'yi 'şer ekseni' içinde anıyor,
Irak'taki isyancılara destek vermekle suçluyorlar.
Suriye bu suçlamaları reddederken, ABD'yi yönetimi devirmeye
çalışmakla suçluyor.
LİDERLER
Devlet Başkanı: Beşar Esad
Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad ülke siyasetinde yumuşama
eğilimi sağladı.
Beşar Esad, 10 Haziran 2000'de babası Hafız Esad'ın ölümünün
hemen ardından bu görevi üstlendi.
Göz doktoru olan Beşar, babasının yerini alacağı düşünülen
ağabeyi Basil 1994'te bir trafik kazasında ölmeseydi belki
de siyasete girmeyebilirdi.
Aynı dönemde orduya da katılan Beşar, 1999'da albaylık
rütbesine terfi etti.
Beşar Esad'ın modernleşmeye verdiği önem nedeniyle kazandığı
takdir, ülkede yolsuzluğa karşı giriştiği mücadele ile
daha da pekişti.
Beşar Esad, devlet başkanı olarak ayrıca Baas Partisi
ve ordunun da lideri.
35 yaşında göreve gelmesi ardından, ilk yıllarda açıklık
ve siyasi hoşgörü yanlısı bir tavır sergileyen Beşar Esad,
çok sayıda siyasi tutukluyu serbest bıraktı ve medya üzerindeki
kısıtlamaları gevşetti.
Ancak yerleşik düzenin temel unsurları olan ordu ve Baas
Partisi, fazla hızlı bir değişimi kendileri açısından
tehditkar buluyor.
- Devlet Başkanı Yardımcısı: Faruk Şara
- Başbakan: Muhammed Naci El Uteri
- Dışişleri Bakanı: Velid El Muallim
MEDYA
Suriye basın ve yayın kuruluşlarının neredeyse tamamı
hükümet ve Baas Partisi mülkiyetinde ya da denetiminde.
Devlet Başkanı ve ailesinin eleştirilmesi söz konusu değil
ve dış basın ve yayın kuruluşlarının hükümeti rahatsız
edebileceği düşünülen yayınları sansürden geçiyor.
Suriye'de Beşar Esad'ın devlet başkanı olması sonrasında
basın kısa süreli bir filizlenme dönemi geçirdi. Beşar
Esad, 40 yıldan bu yana ilk kez özel yayın kuruluşlarına
yayın lisansı verdi.
Üç parti gazetesi, iki özel gazete ve bir mizah dergisinin
de aralarında olduğu yeni basın organları bu dönemde yayın
hayatına başladı.
Ancak daha sonra çıkarılan yeni bir basın yasası, yeni
kısıtlamaları da beraberinde getirdi. Yayın kurumlarının
başbakandan izin alması ve içeriklerinin yasakları ihlali
durumunda kapatılmaları koşulları getirildi.
Üç devlet kanalının yanı sıra, Suriye'de pek çok izleyici
yabancı televizyon yayınlarını da takip edebiliyor. Uydu
alıcılarının kullanımı da yasal.
Özel, ticari radyoların FM bandında yayın yapmasına da
haber programı veya siyasi içerikli yayınlar yapmama koşuluyla
izin veriliyor.
ABD merkezli muhalif Suriye Reform Partisi, 2004 yılından
itibaren "Hür Suriye Radyosu" adlı altında kısa
dalgadan yayınlar yapıyor.
Basın
Al-Baath (Baas Partisi yayın organı)
Al-Thawra
Syria Times
Radyo-TV
Suriye Radyo Televizyonu
Suriye Arap Cumhuriyeti Radyosu
- Radyo Şam - Devlet radyosu dış yayınlar servisi
- Medine FM - 2005 Mart ayında yayına geçen ilk özel
radyo
Haber Ajansı
Suriye Arap Haber Ajansı (SANA)
Ziyaret Mekanları
Seyyide Zeynep Camii
Burada Peygamber Efendimizin torunu, İmam-ı Ali ve Hz.
Fatıma'nın kızları, İmam-ı Hasan ve Hüseyin'in kızkardeşi
Hz. Zeynep yatmaktadır.
Cami her ne kadar Ayasofya gibi cami olmaktan çıkartılmış
ise de namaz kılanlara kimse ses etmiyor. Türbenin içine
5 ton altın katıldığı söylenen büyük bir kubbesi var.
Hz. Zeynep (r.a.) Kerbela vakasını bizzat yaşamış, bütün
yakınlarının ölümünü izlemiş, çok cefalar çekmiş en yüksek
manevi makamlara sahip hanımlar arasında.
Hz.Cafer-i Tayyar ve Bilal-i Habeşi Hz.'lerinin yattığı
türbe
Bir mezarlık içinde bulunan aynı türbede yatıyorlar. Cafer-i
Tayyar hazretleri Hz.Ali'nin abisi, Peygamberimizin amca
oğludur aynı zamanda sancaktarıdır. Mute savaşında Sancak
taşırken önce bir eli kesilince diğer eliyle, öteki eli
de kesilince kesik elleriyle göğsüne sarıp sancağı taşımış
en son başı da kesilerek şehit edilmiştir. Peygamberimiz
Mekke'de bu olayı yanındakilere aynen nakletmiş ve kesilen
ellerinin yerine birer kanat takıldığını ve Cennete uçarak
gittiğini belirtmiştir. Bu yüzden Tayyar lakabını almıştır.
Bilal-i Habeşi hazretleri ise İslamiyet geldiğinde Cumhoğullarının
yanında, Ümeyye b. Halef'in kölesi olarak bulunuyordu.
İslamiyeti kabul ettiği için çok işkenceler, eziyetler
görenlerden biriydi. Sahibi Ümeyye b. Halef, kölesi olan
Hz. Bilal'i her gün çöl sıcağının kumları alev topu haline
getirdiği öğle saatlerinde alır, kumların üstüne yüz üstü
yatırır, sırtına da büyükçe bir kaya parçası koyar, İslam'dan
dönmesini, Hz. Peygamber'den yüz çevirmesini isterdi.
Hz.Ebubekir onu satın alarak bu eziyetten kurtarmış, Peygamberimizde
kendisini azad etmiştir. Bilal-i Habeşî'nin Mekke'nin
fethinde Kâbe-i Muazzama'nın damına çıkarak okumuş olduğu
ezan, tarihin sayfalarına ve sahabilerin kalplerine ezandan
cennetler inşa etmişti.
Türk şehitliği
Osmanlıların yaptırdığı ve diğer camilerin aksine sivri
uçlu yuvarlak minareli bir caminin bahçesinde yatmaktalar.
Burada ayrıca son padişah Vahdettin Han da yatmakta.
Emevi camii ve Büyük Çarşı
Mısır çarşısına benzeyen mimarisi ve ortamı ile oldukça
uzun ve büyük bir çarşının içinden geçip Emevi Camii'ne
ulaştık. Camiye girmeden hemen önce Selahaddin Eyyubi'nin
türbesi var. Kendisi Halep'i ilk fetheden ve Haçlı seferlerine
ilk karşı koyan büyük bir kumandan.
Emevi Camii Emeviler zamanında kilise iken camiye çevrilmiş.
Caminin kendisi de büyük avlusu da. Minarelerden birinin
ismi ak minare. Hz.İsa'nın yeniden dünyaya bu minareden
ineceği rivayeti var. Avluya girişte sol tarafta İmam-ı
Hüseyin'in Kerbela'da Yezid'in adamları tarafından kesilen
ve Şam'a getirilen mübarek başlarının defnedildiği ve
ziyaret edildiği bölüm var.
Camiinin iç kısmında ise Hz.Yahya'nın (a.s.) kabri
var.
Suriye'nin üçüncü büyük şehri Humus'da Halid bin Velid
camii ve Hama şehrinde bulunan ve surlar üzerinden su
taşımaya yarayan dertli dolap denilen su değirmenleri
de görülmeye değer yerlerden.
Ayrıca Halep'in ünlü kapalı çarşısı ve Ermeni çarşısı
da denilen Tilel çarşısı da keyifli alışveriş yapılabilecek
mekanlardan.
|
